Tribute to a Kennedy

Oradour-sur-Glane

Zwarte Zaterdag

Op de tiende dag

Van de zesde maand

Markt in Oradour-sur-glane

Elke dag, sinds vier-en-veertig

Voor zeshondertweeenveertig zielen

Die daar vielen

20 mijlen van Limoges

De tram is verdwenen

De rails nog lange niet

In Oradour-sur-glane

Veranderd niets meer

Na die zwarte zaterdag

In vier-en-veertig

Die eindigde in een hellenacht

Soundbites; Op de elfde dag, van de elfde maand, op het elfde uur

Tyne Cot Cemetery, Passendale, Belgie

Trenchcoat

Het is weer November, de herfst heeft zijn intrede gedaan. De bladeren vallen van de bomen, het is donker in de ochtend, de wind voelt ijziger aan en mensen worden weer wat troostelozer. De tram met zijn kunstmatige verlichting en zijn verwarming, die te warm is, of te koud, snijd door de koude ochtend. Bij een abri zie ik een poster met daarop een model gekleed in een jas, een trenchcoat.

Mijn gedachten glijden weg. Zouden de mannen die negentig jaar geleden deze jas droegen hebben kunnen indenken dat nu een Zweeds kleding merk reclame maakt met de zelfde soort jas die zij ooit droegen. Een fragiel dun model heeft zich gehuld in hun jas. Ze zouden het waarschijnlijk afdoen als lopengravenkoorts. Of Shell shock. Een november in de jaren negentienveertien/achtien zag er toch heel anders uit. Geen files, geen ochtendhumeur, geen stoplichten, geen stempelautomaten, geen vervelende muziek uit te hard aanstaande Ipods, geen tuig met de voeten op de bank en geen voorkruipende ambtenaren. Men had toen last van modder, koud, regen en de dood.

De trenchcoat was een van de weinige luxe dingen die men kon hebben in de loopgraven van Belgie en Frankrijk. Het gaf bescherming aan wind, regen en kou. Helaas niet tegen kogels. Als het kouder werd en de sneeuw tevoorschijn kwam had de jas eigenlijk geen waarde. Maar ja, niemand had een grote gardarobe kast in de loopgraven. Of je moest toevallig generaal zijn. Na de oorlog hielden de soldaten hun trenchcoat. Het was het enige symbool uit de loopgraven dat iets van hoop en stijl uitdroeg. Ze hadden hun vrienden en hun onschuld achtergelaten in de modder, ze moesten toch met iets terugkomen.

De tram begon weer te rijden. De poster met het model verdween uit mijn zicht. Mijn uitstaphalte kwam eraan. Ik zag de druppels al vallen. Een zware regenbui lag in het verschiet. Ik dacht weer terug aan die mannen van negentig jaar geleden. Gehuld in hun jassen, schuilend voor regen en dood. Gelukkig hoefde ik alleen op te passen bij het oversteken. Een trenchcoat was dus niks voor mij. Ik had hem niet nodig, en heb hem, eigenlijk, ook nog niet verdient.

How we remember Bush junior

Soundbites; Herinneringen aan Venlo en Manhattan

Het is vandaag de elfde dag van september. In Amerika een belangrijke dag, net zoals 7 december. Beide dagen staan in het teken van verwoesting en vernedering van de Amerikaanse staat. Beide zijn het ook de beginstappen van een oorlog.

Inmiddels word rondom 11 september elke documentaire of film uitgezonden die er maar over dit onderwerp is gemaakt. Veel patriottisme en heldendom word getoond. Er zijn echter maar twee duidelijke goede weergaves gemaakt van wat er toen gebeurde. Allereerst is er United 93, een haast documentaire achtige speelfilm over de kaping van het 4de toestel dat neerstortte in Pennsylvania. En er is de documentaire van de gebroeders Naudet. Deze laatste deed me denken aan de verwoestingen tientallen jaren eerder. In de geboortestad van mijn Moeder, Venlo.

De beelden van het verwoeste Manhattan, met straten vol met stof en puin. een stad vol ontredderde mensen en gebouwen die op instorten. Deze beelden deden me denken aan de verhalen van mijn Moeder. Hoewel ze in 1944 slechts 7 jaar jong was, had het een grote indruk gemaakt. Ze vertelde over de tientallen keren dat ze in de kelder zat met haar ouders terwijl de bommen rondom haar vielen en de muren trilden. De bommen waren van de Amerikanen die het gericht hadden op de maasbruggen, en het fliegerhorst Venlo. Veel bommen kwamen niet op de beoogde doelen terecht. Mijn Moeder wist te vertellen dat een bom op een klooster viel waar 30 zusters zaten te schuilen en de dood vonden. Na een aantal weken werd er besloten Venlo te evacueren. Mijn zeven jarige Moeder moest midden in een koude winter richting Duitsland lopen.

Dit alles heeft een grote impact gehad op het verdere leven van mijn Moeder. Ze was beschermend en vaak ongerust. Nooit heeft ze een dag gehad om deze gebeurtenissen te herdenken. Goed, er is 4 en 5 mei. Echter, de gebeurtenissen in Venlo vonden in 1944 plaats, tijdens de bevrijding van Zuid-Nederland en de slag om Overloon. Maar misschien is het wel beter zo. Misschien moeten we niet te veel terug denken en gekweld worden door het verleden. We hoeven alleen maar te leren van het verleden. Herdenken we dan zo de slachtoffers die zijn gevallen? Volgens mij is er geen betere manier.

Maar de herdenkingen moeten blijven. Voor de jeugd die er niet bij was. Die geen verhalen van opa of oma hebben gehoord. Of in mijn geval, van mijn ouders. Mensen die genoeg hebben van herdenkingen zijn er. Misschien willen ze niet verder leren. Niet vooruit kijken. Ze zeggen wel, we leven in het nu. Het nu waar ze het over hebben, is echter gecreëerd door het verleden.

Glenn Miller and His Army Airforce Band

Het is nu bijna een jaar geleden dat ik samen met mij schoonvader in spe naar het optreden van mijn grote jeugdliefde, The Who ging kijken. Inmiddels waren ze nog maar met zijn tweeën, maar dat maakte het niet minder indrukwekkender. Je kunt ook genieten van een Mustang met automaat, toch? Het optreden zal altijd in mijn herinnering blijven als spetterend en geweldig.

Nu we richting 4 mei gaan word de drang naar herdenken steeds groter. In ieder geval bij mij. De oorlog heeft een grote stempel gedrukt op mijn vader en moeder. Ze waren allebei wel jong, echter het oorlogsgeweld kwam voor hen akelig dichtbij. Sterker nog, ze zaten er midden in. In de winter van 44-45 was de omgeving waar ik vandaan kom frontgebied. En niet zo beetje ook. In maart 1945 kwam de bevrijding. In de buurt kwamen veel Geallieerde legerkampen waar de Tommy’s en GI’s zich klaar maakte voor de laatste grote push richting Berlijn. En daarbij hoorde natuurlijk veel entertainment bij voor de troepen om het moraal hoog te houden.

Tijdens de bezetting luisterde mijn vader veel naar de radio. De verboden Engelse zenders wel te verstaan. Vooral Glenn Miller sprong er volgens mijn vader uit. Deze Engelse Jazz muzikant was op dat moment op de top van zijn roem. En natuurlijk steunde hij de geallieerde troepen zo goed als hij kon. Met zijn Army Airforce Band zorgde hij dat het moraal der troepen hoog bleef. Mijn vader was gefascineerd door deze Jazz muzikant en wilde kost wat kost hem live zien.

Mijn vader had gehoord dat Glenn Miller en zijn band ergens net over de grens in Duitsland zou optreden. Dat was in de buurt. Er was echter een probleem, het bezette Duitsland was op dat moment verboden gebied. Maar jongens van zestien letten niet op verbodsbordjes, dus togen mijn vader en een vriend richting Glenn Miller. Ergens halverwege werden zij opgepakt door de Military Police, de MP's. Daar Duits en Nederlands op elkaar lijken werden zij aangezien als Hitlerjugend. De Amerikanen waren bang voor guerrilla groepen bestaande uit Hilterjugend leden, de zogenaamde Werwolven. Deze zouden meteen worden geëxecuteerd als zij zouden worden gevangen genomen. Dus al snel stonden mijn vader en zijn vriendje tegen een muur kijkend in de loop van een aantal geweren. Gelukkig konden ze in gebrekkig Engels toch de MP’s overtuigen dat ze Nederlanders waren, die op weg waren naar Glenn Miller. Mijn vader vertrouwde me later toe dat ze allebei in hun broek hadden gepist van angst, want de MP’s stonden al in executie linie en de geweren waren doorgeladen.

Toen de MP’s doorhadden waarom deze twee Nederlandse jongens hun leven waagde door de Duitse grens over te steken gaven ze hun beide een nieuwe broek, chocolade en sigaretten. En een lift richting het optreden. Zittend op de motorkap van een jeep hebben ze beide genoten van het optreden van de Army Airforce Band. Daarna werden ze zelfs thuisgebracht. Helaas kwam mijn vader er een paar jaar later achter dat Glenn Miller al sinds december 1944 vermist was. Hij was waarschijnlijk neergestort met zijn vliegtuig boven het kanaal. Maar de herinnering blijft, ook al was deze band ook niet meer compleet.

Elke keer als 4 mei nadert moet ik aan dit verhaal denken. Mijn vader en moeder vertelden niet veel over de Oorlog. En als ze wat vertelden ging het over het leed wat de oorlog had gebracht. Behalve dit verhaal.

Twee Kruisers

Twee Kruisers


Ergens in de gordel van Smaragd
Liggen twee kruisers
Te wachten op den laatste dag
Zodat zij weer herrijzen

Twee schepen gingen ten onder
Als Speerpunt van het eskader
Dat hoopte op een wonder
Maar beter wist

Het eiland was al verloren
Onderdrukking lag in het verschiet
Toch gaven ze hun schepen de sporen
Hoop doet toch leven

Veel opvarenden hebben geen zerk
Slechts herinnerd door een bel
Hangend in een kerk
Die ooit weer luiden zal